Veelgestelde vragen
Rol van Rijkswaterstaat
Rijkswaterstaat is voortouwnemer voor in een aantal Natura 2000 gebieden. Wat houdt dat precies in?
Rijkswaterstaat is in negentien gebieden voortouwnemer tijdens het opstellen van het beheerplan: het gezicht naar buiten toe namens de gezamenlijke bevoegde gezagen. Rijkswaterstaat treedt in deze procesrol echter niet in de verantwoordelijkheid van anderen. Wel zorgt Rijkswaterstaat ervoor dat alle belanghebbende organisaties in het overleg worden betrokken, dat het beheerplan geschreven wordt en dat het uiteindelijke beheerplan op instemming kan rekenen van de betrokken ministeries en provincies. Rijkswaterstaat voert samen met het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I) de voortoets en nadere effectanalyse uit voor al het bestaand gebruik in de voortouwgebieden.
EL&I blijft verantwoordelijk voor het gebruik dat onder haar beleidsverantwoordelijkheid valt, zoals recreatie, visserij, natuurbeheer en jacht. De maatregelen die straks in het beheerplan worden opgenomen, zijn voor een belangrijk deel ook maatregelen die van EL&I en de provincies afkomstig zijn. RWS is vooral verantwoordelijk voor maatregelen die verband houden met haar taak als waterbeheerder.
Wat houdt de rol van Rijkswaterstaat als waterbeheerder in?
Bij de rol van waterbeheerder staat voor Rijkswaterstaat de zorg voor een duurzaam en robuust systeem voorop. Dit leidt tot de keuze om in het dagelijkse beheer prioriteit te geven aan de basisfuncties. Een van deze basisfuncties is de zorg voor schoon en (ecologisch) gezond water. De ‘ecologische basiskwaliteit’ vormt een belangrijke voorwaarde voor het bestaan van ‘natuur’ in de vorm van specifieke soorten en habitats, maar of deze natuurwaarden ook werkelijk aanwezig zijn, is ook afhankelijk van andere aspecten, zoals rust en ruimte, of meer concreet: het gebruik door derden. De verantwoordelijkheid hiervoor ligt bij de provincies en het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I).
Rijkswaterstaat respecteert de natuurwetgeving. De focus ligt hierbij op het realiseren van de afgesproken plannen. Daarbij staat Rijkswaterstaat voor het goed ecologisch functioneren van het hoofdwatersysteem.
De rol van waterbeheerder is neergelegd in het Beheer- en ontwikkelplan voor de Rijkswateren 2010-2015 (BPRW). Het BPRW staat niet alleen. Gelijktijdig met het BPRW zijn andere ‘waterplannen’ tot stand gekomen. Deze samenloop komt voort uit de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Het BPRW bevat de maatregelen die Rijkswaterstaat tot en met 2015 treft om te voldoen aan de KRW. Daarbij is gekozen voor een geïntegreerde benadering met maatregelen die nodig zijn in het kader van Waterbeheer 21e eeuw (wateroverlast) en Natura 2000 (natuurdoelen). De taken van Rijkswaterstaat in het kader van Natura 2000 kunnen dan ook niet los worden gezien van de KRW-opgave en bij het uitvoeren van de diverse maatregelen dient voortdurend gezocht te worden naar synergie tussen beide projecten. Primair uitgangspunt is dat de KRW-maatregelen voor de komende planperiode voor Rijkswaterstaat dé bijdrage vormen aan de realisatie van de Natura 2000 opgave.
Verschuilt Rijkswaterstaat zich achter EL&I?
Nee. We merken dat partijen onze taakverdeling niet altijd even goed snappen, daarom hebben we in onze kernboodschappen duidelijk onderscheid gemaakt tussen ‘Rijkswaterstaat als waterbeheerder’ en ‘Rijkswaterstaat als voortouwnemer’.
Het beleid en de regelgeving ten aanzien van Natura2000 vallen in Nederland onder verantwoordelijkheid van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie (EL&I). Voor de grote wateren heeft Rijkswaterstaat vooral een procesrol (voortouwnemer) bij de totstandkoming van de beheerplannen. In de taakverdeling geldt dat de toetsing van bestaand gebruik voor recreatie, visserij, industrie etc. onder de verantwoordelijkheid vallen van EL&I en provincies. Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor de toetsing van bestaand gebruik dat valt onder de beleidsterreinen waarvoor het ministerie van Infrastructuur en Milieu verantwoordelijk is (scheepvaart en de eigen activiteiten op het gebied van waterbeheer).
Waarom heeft RWS zo weinig ambitie met Natura 2000?
Rijkswaterstaat heeft als taak om het water schoon en gezond te houden voor mens, plant en dier (KRW) en legt daarmee een onmisbare basis voor de natuur. De komende jaren investeert Rijkswaterstaat bijvoorbeeld in waterkwaliteit door middel van natuurlijke oeverinrichting van de grote wateren en vispassages. Met deze maatregelen levert RWS een belangrijke bijdrage aan Natura 2000. Bovendien neemt Rijkswaterstaat bij activiteiten zoals baggeren en zandsuppleties aanvullende maatregelen om de natuur te beschermen.
Meer en andersoortige maatregelen op het vlak van Natura 2000 zitten niet in het takenpakket van Rijkswaterstaat en worden opgepakt door andere overheden (EL&I, provincie) en de terreinbeheerders. Uiteraard houdt Rijkswaterstaat zich bij het uitvoeren van de eigen werkzaamheden aan de Flora en Fauna wet en de Natuurbeschemingswet 1998.
Rijkswaterstaat is dus waterbeheerder, geen natuurbeheerder. Deze rol vloeit voort uit het huidige kabinetsbeleid. Dit betekent dat Rijkswaterstaat verantwoordelijk is voor de natuuropgave die voortvloeit uit het waterbeheer en – waar nodig – voor de aanpassing van de eigen activiteiten in de gebieden met het oog op de natuur. Bij het opstellen van de beheerplannen neemt Rijkswaterstaat zijn eigen maatregelen als waterbeheerder over uit het BPRW. Het BPRW is dus kaderstellend bij het Natura 2000 planproces.